Instytut
Historii Architektury i Konserwacji Zabytków jest jednostką
organizacyjną Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, która
realizuje program dydaktyczny na kierunku “architektura i
urbanistyka”, zintegrowany w zakresie kształcenia architektów w
specjalności ochrony i konserwacji zabytków.
Program
dydaktyczny obejmuje nauczanie historii architektury i sztuki
powszechnej oraz polskiej, zasad ochrony zabytków architektury i
urbanistyki z uwzględnieniem teorii i praktyki projektowania oraz
technik i technologii konserwatorskich, a także integracji
architektury współczesnej z historycznym krajobrazem
kulturowym. Instytut prowadzi także badania naukowe w wyżej
wymienionym zakresie, łącząc teorię z praktyką. Główne
kierunki badań naukowych Instytutu, w ramach których realizowane są
jego cele statutowe, powiązane są ściśle z programem dydaktycznym
jednostki.
Instytut
podejmuje szeroką współpracę z samorządami terytorialnymi Polski
południowo-wschodniej i administracją ważniejszych miast
historycznych, a także z instytucjami rządowymi i pozarządowymi,
takimi jak Urząd Generalnego Konserwatora Zabytków, PKN ICOMOS,
SKZ. Zespoły autorskie Instytutu brały udział w opracowaniu
prestiżowych projektów konserwatorskich: Teatru Słowackiego,
Teatru Starego, Akademii Muzycznej, kościołów św. Wojciecha i św.
Salwatora w Krakowie, Karmelitów w Przemyślu, Bloku
Ormiańskiego i Arsenału w Zamościu i wielu innych.
W
związku z rozwojem dyscyplin naukowych, będących przedmiotem
działalności statutowej Instytut realizuje program dydaktyczny z
zakresu ochrony dziedzictwa architektury i urbanistyki na obu
stopniach studiów, prowadzi kształcenie specjalistyczne w ramach
studiów podyplomowych: Konserwacji Zabytków Architektury i
Urbanistyki oraz Konserwacji, Kształtowania Architektury i Aranżacji
Wnętrz Obiektów Sakralnych, we współpracy z Uniwersytetem Jana
Pawła 2 w Krakowie. Prowadzone są indywidualne studia doktoranckie,
także z uczestnikami z zagranicy. Przygotowany został także przez
Instytut A-1 program 3-letnich stacjonarnych studiów doktoranckich,
które są odpowiedzią na zapotrzebowanie na specjalistów w
dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturowego. Prowadzone są także
studia zawodowe: Studium Fotografii oraz w systemach „kształcenia
permanentnego” w ramach planowanego utworzenia autonomicznej
wyspecjalizowanej jednostki naukowo-badawczej, podejmującej we
współpracy z zagranicznymi uczelniami projekty służące
realizacji strategicznych celów i kierunków rozwoju Unii
Europejskiej.
Instytut
stale współpracuje z zagranicznymi ośrodkami akademickimi
między innymi w Wenecji, Antwerpii,
Budapeszcie, Florencji, Rzymie, Pradze,
Zagrzebiu, a także w Rosji, Litwie i Łotwie, Białorusi
i Ukrainie.
Historia...
Katedra
Historii Architektury Polskiej i Konserwacji Zabytków reprezentuje
tradycję nauczania historii architektury polskiej i ochrony zabytków
obecną od momentu powstania w 1945 roku w Krakowie Wydziału
Architektury działającego w ramach Akademii Górniczo –
Hutniczej, który rozpoczął powojenną działalność w układzie
12 katedr dydaktycznych. Dwie z nich to Katedra Historii Architektury
Polskiej kierowana przez Bogdana Guerquina i Katedra Konserwacji
Zabytków kierowana przez Bohdana Tretera. Razem z trzecią Katedrą
Historii Architektury Powszechnej kierowaną przez Adama
Mściwujewskiego tworzyły blok katedr
„historyczno-konserwatorskich”.
Po
śmierci Bohdana Tretera w koncu 1945 roku kierownikiem KKZ został
Adolf Szyszko-Bohusz, wybitny architekt, konserwator i badacz
architektury, ówczesny dziekan Wydziału Architektury. Po jego
przedwczesnej śmierci w 1948 następcą w Katedrze został Antoni
Karczewski, a po przejściu Bogdana Guerquina na Politechnikę
Wrocławską, kierownictwo Katedry Historii Architektury Polskiej
przejął Witold Dalbor.
W
wyniku reorganizacji Wydziału Architektury i całej Politechniki
Krakowskiej w latach 1953-1954 zlikwidowana została Katedra
Konserwacji Zabytków, zaś Katedra Historii Architektury Powszechnej
zmieniła nazwę na Katedrę Historii Architektury i Sztuki
Nowożytnej. Po śmierci Witolda Dalbora w 1954 roku
kierownictwo Katedry Historii Architektury Polskiej przejął Wiktor
Zin. Pomimo formalnej likwidacji KKZ, zadania dydaktyczne z zakresu
projektowania konserwacji zabytków kontynuowała Katedra Historii
Architektury Polskiej, przy której powstała pracownia
architektoniczno-konserwatorska oraz Zakład Fotografii Naukowej.
Kolejna
reorganizacja związana była z wydzieleniem ze struktury AGH
wydziałów politechnicznych i utworzeniem nowej, niezależnej
uczelni technicznej – Politechniki Krakowskiej i przyniosła
reaktywację w ramach Katedry prowadzonej przez Mściwujewskiego
nowego Zakładu Historii Architektury i Konserwacji Zabytków, który
powierzono Alfredowi Majewskiemu.
Obecna
Katedra Historii Architektury Polskiej i Konserwacji zabytków
istnieje od 1970 roku, kiedy w wyniku reformy szkolnictwa wyższego w
Polsce wprowadzono jako podstawowe jednostki organizacyjne na
Wydziale Architektury cztery Instytuty. Jednym z nich oznaczonych
akronimem IHAiKZ (A-1) został Instytut Historii Architektury
i Konserwacji Zabytków, który obok w.w. Katedry Historii
Architektury Polskiej i Konserwacji Zabytków, współtworzyły:
Zakład Historii Architektury, Urbanistyki i Sztuki Powszechnej oraz
Zakład Rysunku Malarstwa i Rzeźby kierowany przez Krystynę
Wróblewską, a wkrótce także Zakład Architektury Współczesnej
prowadzony przez Tadeusza Przemysława Szafera.
